All Shlokas

कायस्थेनोदरस्थेन मातुरामिषशङ्कया।
अन्त्राणि यन्न भुक्तानि तस्य हेतुरदन्तता॥

A witty take: If the embryo (symbolic 'kayastha') doesn’t consume the mother’s flesh (misinterpreted as selfishness), it is born toothless! A satire o...

satire (211) greed (141) humor (128) womb (8) birth (57) selfishness (62) poetic wit (16) metaphor (1632) nourishment (35) symbolism (947)

कायस्थैर्यं करणपटुतां बन्धुसम्पत्तिमर्थं
चातुर्यं वा किमिव हि बलं बिभ्रतो निर्भराः स्मः।
अन्त्यः श्वासः किमयमथवोपान्त्य इत्यामृशन्तो विस्मृत्येशं
निमिषमपि किं वर्तितुं पारयामः॥

Even the skilled and resourceful, caught in worldly success, forget mortality. Yet at death, powerless even for a moment, they can't recall God or sus...

mortality (89) pride (317) ego (153) forgetfulness (8) detachment (573) worldly success (1) helplessness (100) spiritual warning (4) death (241) humility (596)

कायेन कुरुते पापं मनसा सम्प्रधार्य च।
अनृतं जिह्वया चाह त्रिविधं कर्म पातकम्॥

Sins arise from body (actions), mind (intentions), and speech (lies). These threefold karmas bring downfall unless purified. Classic moral teaching.

sin (135) body (170) mind (176) speech (345) ethics (803) karma (500) morality (248) action (258) restraint (226) discipline (380)

कायेन त्रिविधं चैव वाचा चैव चतुर्विधम्।
मनसा त्रिविधं नित्यं दशाधर्मपथांस् त्यजेत्॥

One must abandon ten types of unrighteousness—three via body, four via speech, and three via mind—outlining a complete moral framework.

morality (248) ethics (803) speech (345) action (258) thought (27) righteousness (134) conduct (143) tenfold path (1) dharma (540) purity (356)

कायेन मनसा बुद्ध्या केवलैरिन्द्रियैरपि।
योगिनः कर्म कुर्वन्ति सङ्गं त्यक्त्वात्मशुद्धये॥

Yogis act with body, mind, and intellect but renounce attachment, aiming only for inner purification. Karma yoga ideal.

karma yoga (9) detachment (573) body (170) mind (176) intellect (106) purification (85) yogi (13) action (258) renunciation (267) discipline (380)

काये सीदति कण्ठरोधिनि कफे कुण्ठे च वाणीपथे
जिह्मायां दृशि जीविते जिगमिषौ श्वासे शनैः शाम्यति।
आगत्य स्वयमेव नः करुणया कात्यायनीवल्लभः कर्णे
वर्णयताद् भवार्णवभयादुत्तारकं तारकम्॥

As the body declines, breath fades, and senses dull, may the divine Lord whisper in our ears the Taraka Mantra—liberating us from worldly fear.

death (241) liberation (230) breath (43) mantra (53) grace (359) fading body (2) prayer (89) surrender (223) end of life (3) divine intervention (4)

कारञ्जीः कूजयन्तो निजजठररवव्यञ्जिता बौजकोशिर्
उत्पाकान् कृष्णलानां पृथुसुषिरगताञ् शिम्बिकान् पारयन्तः।
झिल्लीकाझल्लरीणां बधिरितभुवनं झंकृतं खे क्षिपन्तः
शिञ्जानाश्वत्थपत्रप्रकरझणझणाराविणो वान्ति वाताः॥

Vivid nature imagery: Birds sing, beans ripen, and wind carries rattling peepal-leaf sounds, drowning the world in a musical rapture.

nature (950) sound (90) birds (57) breeze (68) poetic imagery (180) ripening (6) musical (2) auditory (3) vibrancy (2) landscape (11)

कायस्थेनोदरस्थेन मातुरामिषशङ्कया।
अन्त्राणि यन्न भुक्तानि तस्य हेतुरदन्तता॥

कायेन कुरुते पापं मनसा सम्प्रधार्य च।
अनृतं जिह्वया चाह त्रिविधं कर्म पातकम्॥

कायेन त्रिविधं चैव वाचा चैव चतुर्विधम्।
मनसा त्रिविधं नित्यं दशाधर्मपथांस् त्यजेत्॥

कायेन मनसा बुद्ध्या केवलैरिन्द्रियैरपि।
योगिनः कर्म कुर्वन्ति सङ्गं त्यक्त्वात्मशुद्धये॥

कारणाकारणध्वस्तं कारणाकारणागतम्।
यो मित्रं समुपेक्षेत स मृत्युमुपगूहति॥

कारणात् प्रियतामेति द्वेष्यो भवति कारणात्।
अर्थार्थी जीवलोकोऽयं न कश्चित् कस्यचित् प्रियः॥

कारणान्मित्रताम् एति कारणाद् याति शत्रुताम्।
तस्मान्मित्रत्वम् एवात्र योज्यं वैरं न धीमता॥