All Shlokas

उत्पत्तिरेव विप्रस्य मूर्तिर्धर्मस्य शाश्वती।
स हि धर्मार्थमुत्पन्नो ब्रह्मभूयाय कल्पते॥

The very birth of a Brahmin is the embodiment of dharma—he is born for truth and sacred purpose.

dharma (540) brahmin (50) duty (198) birth (57) truth (300) tradition (283) spiritual purpose (1) sacred life (1) idealism (5) cosmic order (20)

उत्पत्तिर्जमदग्नितः स भगवान् देवः पिनाकी गुरुः
शौर्यं यत्तु न तद् गिरां पथि ननु व्यक्तं हि तत्कर्मभिः।
त्यागः सप्तसमुद्रमुद्रितमहीनिर्व्याजदानावधिः
क्षत्त्रब्रह्मतपोनिधेर्भगवतः किं वा न लोकोत्तरम्॥

From Jamadagni came the mighty Rudra—his valor, renunciation, and gifts are beyond words, exceeding even oceans.

jamadagni (1) rudra (9) valor (156) renunciation (267) divine birth (4) mythology (86) spiritual greatness (5) charity (128) strength (359) tapas (22)

उत्पत्तिर्देवयजनाद् ब्रह्मवादी नृपः पिता।
सुप्रसन्नोज्ज्वला मूर्तिर्
अस्यां स्नेहं करोति मे॥

From a divine rite was this luminous, noble king born—his very form shines with benevolence.

divine birth (4) royalty (92) kindness (75) nobility (253) brilliance (83) auspiciousness (73) light (147) spiritual origin (1) greatness (146) virtue (726)

उत्पत्तिर्मरुतां प्रभोर्युगदिने प्रख्याप्य
विश्वोत्सवे पूण्याहश्रुतिषु प्रसिद्धिरधिका पूर्णं वयः पौरुषम्।
काकुत्स्थेन समं सपत्नकलहो दैवज्ञता तादृशी काकस्तेन
गुणेन काञ्चनमये व्यापारितः पञ्जरे॥

On a grand cosmic day, a mighty king was born with astrology, wisdom, and rivalry like Rama—a parrot now retells it in a golden cage.

destiny (289) astrology (51) rebirth (102) kingship (164) wisdom (1611) mythology (86) remembrance (24) cosmic time (3) caged truth (1) fate (402)

उत्पत्तिर्मलये समुद्रनिलये पन्था वृतो राक्षसैस्
तत्रत्यानपि हन्त चन्दनतरूंश्छिन्दन्ति सांयात्रिकाः।
वर्तन्ते सविधस्थिताश्च सुखिनः शाखोटमुख्यद्रुमास् तन्मन्ये
कृतिनस्तु ते तरुकुले ये नोपयोगक्षमाः॥

Even sandal trees born in noble lands are cut by ungrateful travelers; only the fruitless trees remain unharmed.

ingratitude (16) sandalwood (48) exploitation (24) irony (348) survival (91) misuse (21) nobility (253) pain (225) nature (950) karma (500)

उत्पत्त्युत्पन्नशिष्टा विविधगुणगणा यत्र यान्ति
प्रटिष्ठां बाधेन प्राक्तनानां न च नियमविधिर्नापि संख्यार्थदाने।
ऊहः सर्वत्र यस्य स्फुरति च सकलः सत्य एवार्थवादो
मीमांसाभावमञ्चत्यभिनवमधुना मूर्तिरेषा त्वदीया॥

In a realm where inherited traits gain status, logic and fairness fail—your form now revives reason as a living argument.

critique (50) tradition (283) wisdom (1611) inequality (13) logic (35) revival (8) reform (3) thought (27) reason (15) transformation (252)

उत्पत्रेव दृशोऽर्चिषा कुसुमितेवेन्दोः
करैर्भोगिभिः सारोहेव जटाटवी फलतु वः श्रेयो भवानीपतेः।
यत्पर्यन्तविवर्तिनः सुरसरित्पूरस्य भूरिस्फुरत्-
फेनोण्डूकविलासमञ्चति विधेर्जीर्णा कपालावली॥

May the fiery eyes of Shiva’s consort burn impurities like a river in spate that tosses aside broken skulls.

goddess (297) power (396) destruction (292) shiva (328) river (88) eyes (211) burning (9) purification (85) intensity (49) fierce grace (1)

उत्पत्तिरेव विप्रस्य मूर्तिर्धर्मस्य शाश्वती।
स हि धर्मार्थमुत्पन्नो ब्रह्मभूयाय कल्पते॥

उत्पत्तिर्देवयजनाद् ब्रह्मवादी नृपः पिता।
सुप्रसन्नोज्ज्वला मूर्तिर्
अस्यां स्नेहं करोति मे॥

उत्पथा दुर्नदाः केचिद् बहुभ गभ्रमाविलाः।
तटस्थानपि निघ्नन्ति तरसा भिन्नसेतवः॥

उत्पथेन क्वचिद् याति क्वचिन् मार्गेण गच्छति।
मुहुरुष्णो मुहुः शीतश् चपलश्चपलायते॥

उत्पद्यन्ते विपद्यन्ते मद्विधाः क्षुद्रजन्तवः।
परार्थबद्धकक्ष्याणां तादृशामुद्भवः कुतः॥