All Shlokas | Sanskrit.Today

कर्णाटीदशनाङ्कितः शितमहाराष्ट्रीकटाक्षाहततः
प्रौढान्ध्रीस्तनपीडितः प्रणयिनीभ्रूभङ्गवित्रासितः।
लाटीबाहुविवेष्टितश्च मलयस्त्रीतर्जनीतर्जितः सोऽयं
संप्रति राजशेखरकविर्वाराणसीं वाञ्छति॥

The poet playfully describes his body marked by various women of different regions—a romanticized geopolitical metaphor.

romance (506) satire (211) poetry (588) region (7) body (170) humor (128) exaggeration (34) desire (898) symbolism (947) poetic license (1)

कर्णाभ्यर्णविदीर्णसृक्कविकटव्यादानदीप्ताग्निभिर्
दंष्ट्राकोटिविशङ्कटैरित इतो धावद्भिराकीर्यते।
विद्युत्पुञ्जनिकाशकेशनयनभ्रूश्मश्रुजालैर्न भो
लक्ष्यालक्ष्यविशुष्कदीर्घवपुषामुल्कामु खानां मुखैः॥

Fiery-mouthed demons with terrifying features flood the battlefield—poetic hyperbole for fierce warriors or enemies.

battlefield (41) demons (29) terror (17) exaggeration (34) imagery (157) fire (219) poetic description (10) violence (51) war (144) fear (252)

कर्णाभ्यर्णारिशृङ्गक्षतिरुधिररसास्वादनाबद्धगर्ध-
ध्वाङ्क्षच्छायात्तभीतिप्रतिहतधवलीवर्गसं
वर्धनेच्छः।
शीलव्याक्रुद्धगोपीलगुडहतिनमत्पृष्ठवंशः कथंचित् प्रातः
केदारनीरं कलमदलभिया कूणिताक्षो महोक्षः॥

A wounded bull in fear and fatigue slinks away from fields in the morning—symbolizing decline after resistance.

wounded (1) bull (9) fear (252) fatigue (36) retreat (20) blood (19) symbolism (947) defeat (25) animal imagery (8) survival (91)

कर्णामृतं सूक्रिसं विमुच्य
दोषे प्रयत्नः सुमहान् खलानाम्।
निरीक्षते केलिवनं प्रविश्य क्रमेलकः कण्टकजालमेव॥

Wicked people leave divine music and chase thorny paths instead—like avoiding nectar for a tangle.

wickedness (75) music (96) neglect (55) thorns (12) wrong choices (2) folly (51) metaphor (1632) value (170) divine (346) deviation (5)

कर्णारुन्तुदमन्तरेण रणितं गाहस्व काक स्वयम्
माकन्दं मकरन्दसुन्दरमिदं त्वां कोकिलं मन्महे।
भव्यानि स्थलसौष्ठवेन कतिचिद् वस्तूनि कस्तूरिकां
नेपालक्षितिपालभालतिलके पङ्कं न शङ्केत कः॥

Without the ear-piercing shriek, your cry sounds like a koel—only by terrain and context does one know its value.

voice (36) cry (4) comparison (402) koel (13) terrain (4) perception (181) symbolism (947) ear (8) shriek (1) poetic wit (16)

कर्णारुन्तुदमेव कोकिलरुतं तस्याः श्रुते भाषिते
चन्द्रे लोकरुचिस् तदाननरुचेः प्रागेव संदर्शनात्।
चक्षुर्मीलनमेव तन्नयनयोरग्रे मृगीणां वरं हैमो वल्ल्यपि
तावदेव ललिता यावन्न सा लक्ष्यते॥

The nightingale’s voice charms only when beauty is yet unseen—otherwise the moon and sound fade into insignificance.

nightingale (2) voice (36) moon (394) beauty (1797) charm (252) perception (181) value (170) desire (898) poetic contrast (26) aesthetics (180)

कर्णार्पितो लोध्रकषायरूक्षे
गोरोचनाक्षेपनितान्तगौरे।
तस्याः कपोले परभागलाभाद् बबन्ध
चक्षूंषि यवप्ररोहः॥

Her cheek, touched by coarse dye and yellow paint, catches the eye like tender shoots emerging—vivid poetic imagery.

beauty (1797) cheek (8) dye (1) lodhra (1) eyes (211) makeup (5) subtlety (175) symbolism (947) femininity (225) charm (252)

कर्णालङ्करणं कदा कृतमिति स्पर्शः कपोले कृतः
कीदृक् कान्तमहो नु कञ्चुकमिति न्यस्तः करो वक्षसि।
रागः साहजिकः किमेष वदनेऽप्यस्पर्शि बिम्बाधरो मोग्ध्येनैव
मृगीदृशि व्यवसितं निर्विघ्नमासीन्मम॥

The series of touch, glance, and question reveals love blossoming silently—intimacy is communicated without words.

love (1567) intimacy (234) body language (23) touch (54) glance (185) curiosity (38) adornment (98) emotion (652) connection (13) unspoken (3)

कर्णाहतिव्यतिकरं करिणामुपेक्ष्य
दानं व्यवस्यति मध्रुव्रत एष तिक्तम्।
स्मर्तव्यतामुपगतेषु सरोरुहेषु धिग्
जीवितव्यसनमस्य मलीमसस्य॥

Despite being pierced in the ears, the elephant still gives—nobility lies in action, not appearances.

elephant (117) nobility (253) action (258) pain (225) sacrifice (146) generosity (169) symbolism (947) virtue (726) perseverance (72) poetic contrast (26)

कर्णिकादिष्विव स्वर्णम् अर्णवादिष्विवोदकम्।
भेदिष्वभेदि यत् तस्मै परस्मै महसे नमः॥

As gold lies in lotus centers and water flows in rivers, that which pervades all diversity deserves our reverence—homage to the Supreme.

unity (88) divinity (206) symbolism (947) reverence (112) gold (62) water (140) oneness (18) praise (189) philosophical (18) supreme being (1)