All Shlokas

आभोगश्चैकखण्डः स्याद् द्वितीयं चोच्चखण्डकम्।
तुल्यनामाङ्कितं चैतद् इति मध्यमलक्षणम्॥

In music, ābhoga has two sections—one flat and one elevated. This structure reflects divine proportions and patterns.

music (96) ābhoga (2) structure (26) elevation (28) tradition (283) composition (13) rhythm (44) melody (25) classical theory (1) balance (185)

आभोगिनः किमपि सम्प्रति वासरान्ते
संपन्नशालिखलपल्लवितोपशल्याः।
ग्रामास्तुषारभरबन्धुरगोमयाग्नि-
धूमावलीवलयमेखलिनो हरन्ति॥

Now, as twilight descends, the villages rich with grain echo with cow dung fires and smoke—an offering of humble abundance.

rural life (3) abundance (37) evening (14) village (20) simplicity (130) nature (950) offering (62) prosperity (136) agriculture (22) serenity (54)

आभोगिनेत्रपरिवर्तनविभ्रमेण मूर्त्या
नितम्बवलनाकुलतां वहन्त्या।
यस्याशनैरविरलोत्कलिकाकलाप-
पर्याकुलं हृदयमम्बुनिधिर्ममन्थ॥

With shifting glances and swaying hips, she evokes waves in the heart, stirring emotions like the ocean churned by the moon.

glances (38) emotion (652) movement (82) beauty (1797) moon (394) tides (2) love (1567) dance (75) ocean (160) metaphor (1632)

आभोगिनौ मण्डलिनौ तत्क्षणोन्मुक्तकञ्चुकौ।
वरमाशीविषौ स्पृष्टौ न तु तन्व्याः पयोधरौ॥

Better to touch a venomous snake than the youthful breasts of an unchaste woman—danger lies not in form, but in intent.

desire (898) danger (229) metaphor (1632) temptation (79) warning (153) femininity (225) seduction (89) wisdom (1611) restraint (226) comparison (402)

आभोगे च पदैकं स्यात् किंचिदुच्चं द्वितीयकम्।
प्रभुनामाङ्कितं चैतत् कनिष्ठस्येति लक्षणम्॥

In proper ābhoga singing, the first phrase stays low while the second rises slightly—named according to the composer’s pattern.

music (96) ābhoga (2) phrases (1) composition (13) structure (26) melody (25) name (9) tradition (283) classical (4) musical form (1)

आभुग्नाङ्गुलिपल्लवौ कचभरे व्यापारयन्ती करौ
बन्धोत्कर्षनिबद्धमानसतया शून्यां दधाना दृशम्।
बाहूत्क्षेपसमुन्नते स्तनतटेपर्यस्तचीनांशुका
ह्रीसङ्कोचितबाहुमूलसुभगं बध्नाति जूटिं वधूः॥

The bride, shy and deeply absorbed in thoughts of union, arranges her hair with soft hands bent like tender shoots, her garment slipping slightly over...

bridal beauty (2) shyness (81) hair-braiding (1) bashfulness (34) feminine grace (48) ornamentation (21) tenderness (83) marriage (104) modesty (103) poetry (588)

आभोगश्चैकखण्डः स्याद् द्वितीयं चोच्चखण्डकम्।
तुल्यनामाङ्कितं चैतद् इति मध्यमलक्षणम्॥

आभोगिनौ मण्डलिनौ तत्क्षणोन्मुक्तकञ्चुकौ।
वरमाशीविषौ स्पृष्टौ न तु तन्व्याः पयोधरौ॥

आभोगे च पदैकं स्यात् किंचिदुच्चं द्वितीयकम्।
प्रभुनामाङ्कितं चैतत् कनिष्ठस्येति लक्षणम्॥

आभ्यन्तराद् भयं रक्षन् सुरक्षेद् बाह्यतो भयम्।
आभ्यन्तराद् भयं जातं सद्यो मूलं निकृन्तति॥

आमं विपच्यमानं च सम्यक् पक्वं च यो भिषक्।
जानीयात् स भवेद् वैद्यः शेषस् तस्करवृत्तयः॥