All Shlokas

आतुराद् वित्तहरणं मृताच्च प्रपलायनम्।
एतद् वैद्यस्य वैद्यत्वं न वैद्यः प्रभुरायुषः॥

When ill, the doctor is like a father; once healed, he is a friend; when health is restored, he is like a guardian.

physician (11) relationship (80) healing (69) metaphor (1632) illness (13) recovery (9) care (37) trust (112) roles (19) health (106)

आतुरे च पिता वैद्यः स्वस्थीभूते च बान्धवः।
गते रोगे कृते स्वास्थ्ये वैद्यो भवति पालकः॥

In illness, youth, old age, and cases of distress, usual rules don’t apply—this is the eternal dharma of compassion.

compassion (359) flexibility (7) illness (13) dharma (540) care (37) exception (3) age (18) tradition (283) ethics (803) humanity (30)

आतुरे नियमो नास्ति बाले वृद्धे तथैव च।
पराचाररते चैव एष धर्मः सनातनः॥

The shy-eyed woman dropped the water she had cupped, alarmed by the fish moving within—her own gaze cast a mark on it. A subtle poetic metaphor for se...

emotion (652) metaphor (1632) poetic elegance (4) woman (157) fish (14) shyness (81) glance (185) sensitivity (27) imagery (157) reflection (267)

आत्तमात्तमधिकान्तमुक्षितुं कातरा शफरशङ्किनी जहौ।
अञ्जलौ जलमधीरलोचना लोचनप्रतिशरीरलाञ्छितम्॥

As she tries to cover her modesty, failing with trembling arms, Love himself lifts her from the ocean of shame—such is the overpowering moment of surr...

love (1567) modesty (103) surrender (223) beauty (1797) passion (501) shyness (81) poetic scene (8) divine intervention (4) eros (2) emotion (652)

आत्ते वाससि रोद्धुमक्षमतया दोःकन्दलीभ्यां स्तनौ
तस्योरःस्थलमुत्तरीयविषये सद्यो मया सञ्जितम्।
श्रोणीं तस्य करेऽधिरोहति पुनर्व्रीडाम्बुधौ मामथो
मज्जन्तीमुदतारयन्मनसिजो देवः स मूर्च्छागुरुः॥

When her ornaments were lost or snatched, tribal women refused to take her red lip-berries, thinking them part of her garland—such poetic exaggeration...

beauty (1797) exaggeration (34) ornament (58) poetic fancy (3) red lips (5) metaphor (1632) tribal (2) innocence (103) allure (96) charm (252)

आत्ते सीमन्तरत्ने मरकतिनि हृते हेमताटङ्कपत्रे
लुप्तायां मेखलायां झटिति मणितुलाकोटियुग्मे गृहीते।
शोणं बिम्बोष्ठकान्त्या त्वदरिमृगदृशामित्वरीणामरण्ये
राजन् गुञ्जाफलानां स्रज इति शबरा नैव हारं हरन्ति॥

One's own work is great, but others’ duties also matter. Neglecting personal duty leads one to ruin—like falling into a well.

duty (198) self-responsibility (5) ethics (803) metaphor (1632) balance (185) action (258) fall (63) personal failure (1) neglect (55) guidance (149)

आतुराद् वित्तहरणं मृताच्च प्रपलायनम्।
एतद् वैद्यस्य वैद्यत्वं न वैद्यः प्रभुरायुषः॥

आतुरे च पिता वैद्यः स्वस्थीभूते च बान्धवः।
गते रोगे कृते स्वास्थ्ये वैद्यो भवति पालकः॥

आतुरे नियमो नास्ति बाले वृद्धे तथैव च।
पराचाररते चैव एष धर्मः सनातनः॥

आत्तमात्तमधिकान्तमुक्षितुं कातरा शफरशङ्किनी जहौ।
अञ्जलौ जलमधीरलोचना लोचनप्रतिशरीरलाञ्छितम्॥

आत्मकार्यं महाकार्यं परकार्यं न केवलम्।
आत्मकार्यस्य दोषेण कूपे पतति मानवः॥

आत्मच्छन्देन वर्तन्ते नार्यो मन्मथचोदिताः।
न च दह्यन्ति गच्छन्त्यः सुतप्तैरपि पांसुभिः॥

आत्मच्छिद्रं न जानाति परच्छिद्राणि पश्यति।
श्वच्छिद्रं यदि जानाति परच्छिद्रं न पश्यति॥

आत्मजन्मास्पदं वंशं कामं दहन वार्यसे।
किं तु संनिहितानेताण् अप्यग्ने किं दहस्यहो॥