All Shlokas

अर्था न स्युर्यदि विजहिमो धर्ममर्थैकसाध्यं
कायक्लेशैः कतिकतिविधः साधनीयो न धर्मः।
कायः श्रान्तो यदि भवति कस्तावता धर्मलोपश्
चित्तं दत्त्वा सकृदिव शिवे चिन्तितं साधयामः॥

If no wealth, should we abandon dharma which is equally hard? Instead, better give body once to meditation on Shiva and be fulfilled.

wealth (447) dharma (540) hardship (47) renunciation (267) meditation (82) shiva (328) contemplation (25) effort (289) realization (67) choice (37)

अर्थानामधिकानां राज्ञा चौरेण वा नाशः।
अन्ने खल्वतिभुक्ते वमनं वा स्याद्विरेको वा॥

When wealth is excessive, loss happens either through vomiting (in overeating) or purging. This simile warns against indulgence.

wealth (447) excess (25) loss (191) purging (1) analogy (98) greed (141) digestion (11) simplicity (130) indulgence (46) wisdom (1611)

अर्थानामननुष्ठाता कामचारी विकत्थनः।
अपि सर्वां महीं लब्ध्वा क्षिप्रमेव विनश्यति॥

One who doesn’t use wealth properly but pursues desires boastfully will perish even if ruling the world.

misuse (21) wealth (447) arrogance (135) downfall (265) conduct (143) desire (898) rule (21) morality (248) destruction (292) vanity (38)

अर्थानामर्जनं कार्यं वर्धनं रक्षणं तथा।
भक्ष्यमाणो निरादायः सुमेरुरपि हीयते॥

Wealth must be earned, preserved, and guarded. Even a mighty mountain like Sumeru deteriorates if consumed without replenishment.

wealth (447) earning (2) preservation (12) depletion (1) sumeru (2) management (17) decay (115) protection (293) responsibility (133) value (170)

अर्थानामर्जने दुःखम् अर्जितानां च रक्षणे।
नाशे दुःखं व्यये दुःखं धिगर्थाः कष्टसंश्रयाः॥

Gaining wealth, guarding it, and even losing it—all bring suffering. Wealth is full of difficulty and toil. Curse such wealth!

wealth (447) suffering (358) toil (1) management (17) curse (24) difficulty (15) detachment (573) value (170) pain (225) materialism (37)

अर्थानामार्जनं कार्यं वर्धनं रक्षणं तथा।
भक्ष्यमाणो निरादायः क्षीयते हिमवानपि॥

Wealth must be earned, increased, and protected. Even the mighty Himalayas diminish if consumed without replenishment—highlighting that even the great...

wealth (447) accumulation (6) protection (293) loss (191) himalayas (15) diminishing (1) responsibility (133) resource management (2) sustainability (11) consumption (15)

अर्थानामीशिषे त्वं वयमपि च गिरामीश्महे यावदित्थं
शूरस् त्वं वाग्मिदर्पज्वरशमनविधावक्षयं पाटवं नः।
सेवन्ते त्वां धनान्धा मतिमलहतये मामपि श्रोतुकामा
मय्यप्यास्था न ते चेत् त्वयि मम सुतरामेष राजन् गतोऽस्मि॥

The speaker sarcastically praises someone rich but arrogant, claiming mastery over wealth, while the speaker claims mastery over speech. The verse con...

arrogance (135) wealth (447) pride (317) wisdom (1611) rejection (86) poetry (588) speech (345) satire (211) humility (596) social commentary (43)

अर्थानामधिकानां राज्ञा चौरेण वा नाशः।
अन्ने खल्वतिभुक्ते वमनं वा स्याद्विरेको वा॥

अर्थानामननुष्ठाता कामचारी विकत्थनः।
अपि सर्वां महीं लब्ध्वा क्षिप्रमेव विनश्यति॥

अर्थानामर्जनं कार्यं वर्धनं रक्षणं तथा।
भक्ष्यमाणो निरादायः सुमेरुरपि हीयते॥

अर्थानामर्जने दुःखम् अर्जितानां च रक्षणे।
नाशे दुःखं व्यये दुःखं धिगर्थाः कष्टसंश्रयाः॥

अर्थानामार्जनं कार्यं वर्धनं रक्षणं तथा।
भक्ष्यमाणो निरादायः क्षीयते हिमवानपि॥

अर्थानामीश्वरो यः स्याद् इन्द्रियाणामनीश्वरः।
इन्द्रियाणामनैश्वर्याद् ऐश्वर्याद् भ्रश्यते हि सः॥

अर्थानाहरतोऽनर्थाः समायान्ति प्रमादिनः।
अप्रमत्तस्ततो मार्गे नित्यमेवास्तु वित्तवान्॥