All Shlokas | Sanskrit.Today

प्रालेयाद्रेरुपतटमतिक्रम्य तांस्तान् विशेषान्
हंसद्वारं भृगुपति-यशोवर्त्म यत् क्रौञ्चरन्ध्रम् ।
तेनोदीचीं दिशमनुसरेस्तिर्यगायाम-शोभी
श्यामः पादो बलि-नियमनाभ्युद्यतस्येव विष्णोः ॥ १.५९॥

Crossing the riverbank, they observe special features of the hamsadvara, made famous by Bhrgu’s lineage. Following this, in all directions, the beauti...

मेघदूतम् - Meghadutam (130) पूर्वमेघः - Purva Megha (67) riverbank (17) observation (90) hamsadvara (1) bhrgu (1) lineage (79) vishnu (122) feet (34) dark (3) sacrificial (2) beauty (1797) ritual (164) symbolism (947) directions (9) scenery (2) divine (346) observation (90) admiration (97) sacred (66) aesthetic (65) natural (32)

गत्वा चोर्ध्वं दशमुख-भुजोच्छ्वासित-प्रस्थसंधेः
कैलासस्य त्रिदशवनिता-दर्पणस्यातिथिः स्याः ।
श‍ृङ्गोच्छ्रायैः कुमुदविशदैर्यो वितत्य स्थितः खं
राशीभूतः प्रतिदिनमिव त्र्यम्बकस्याट्टहासः ॥ १.६०॥

Ascending with ten-faced arms at the place of breath, he reaches Kailasa, guest of the mirror of the thirteen maidens. With peaks raised, bravery flow...

मेघदूतम् - Meghadutam (130) पूर्वमेघः - Purva Megha (67) ascent (11) ten-faced (1) arms (17) kailasa (6) maidens (17) mirror (14) peaks (5) bravery (52) lotus (346) sky (64) daily (2) tripurantaka (1) divine (346) journey (57) beauty (1797) cosmic (51) harmony (120) manifestation (15) celestial (62) imagery (157)

उत्पश्यामि त्वयि तटगते स्निग्ध-भिन्नाञ्जनाभे
सद्यःकृत्तद्विरद-दशनच्छेदगौरस्य तस्य ।
शोभामद्रेः स्तिमितनयनप्रेक्षणीयां भवित्रीं
अंसन्यस्ते सति हलभृतो मेचके वाससीव ॥ १.६१॥

Observing her on the riverbank, her soft eyes, enhanced with kohl, reveal a freshly washed, fair face. Her gaze, restrained yet captivating, resembles...

मेघदूतम् - Meghadutam (130) पूर्वमेघः - Purva Megha (67) riverbank (17) observation (90) soft eyes (1) kohl (6) washed (1) fair (2) face (40) gaze (69) restrained (2) captivating (5) calf (3) hammock (1) beauty (1797) feminine (63) gentle (26) demeanor (1) imagery (157) aesthetics (180) natural (32) peaceful (1)

हित्वा तस्मिन्भुजगवलयं शंभुना दत्तहस्ता
क्रीडाशैले यदि च विचरेत् पादचारेण गौरी ।
भङ्गीभक्त्या विरचितवपुः स्तम्भितान्तर्जलौघः
सोपानत्वं कुरु मणितटारोहणायाग्रयायी ॥ १.६२॥

Leaving the snake encirclement given by Shambhu, Gauri moves across the play-hill with her feet. Her body, shaped with devoted elegance, is adorned wi...

मेघदूतम् - Meghadutam (130) पूर्वमेघः - Purva Megha (67) snake (40) shambhu (2) gauri (12) play-hill (2) feet (34) devotion (933) elegance (171) water (140) droplets (5) pillar (1) light (147) grace (359) beauty (1797) movement (82) ceremonial (5) observation (90) aesthetics (180) natural (32) adornment (98) poise (8)

तत्रावश्यं वलय-कुलिशोद्घट्टनोग्दीर्ण-तोयं
नेष्यन्ति त्वां सुरयुवतयो यन्त्रधारा-गृहत्वम् ।
ताभ्यो मोक्षस्तव यदि सखे घर्मलब्धस्य न स्यात्
क्रीडालोलाः श्रवणपरुषैर्गर्जितैर्भाययेस्ताः ॥ १.६३॥

There, by the ringed streams and splashing waters, heavenly maidens transport you by canal flow. If liberation is not granted, the playful girls, hear...

मेघदूतम् - Meghadutam (130) पूर्वमेघः - Purva Megha (67) streams (16) water (140) ringed (1) canal (1) flow (21) heavenly (2) maidens (17) transport (1) liberation (230) playful (36) auditory (3) awe (43) divine (346) natural (32) intervention (3) aesthetics (180) imagery (157) flow (21) observation (90) playful (36)

हेमाम्भोज-प्रसवि सलिलं मानसस्याददानः
कुर्वन् कामं क्षणमुखपट-प्रीतिमैरावतस्य ।
धुन्वन्कल्पद्रुम-किसलयान्यंशुकानीव वातैः
नानाचेष्टैर्जलद ललितैर्निर्विशेस्तं नगेन्द्रम् ॥ १.६४॥
(धुन्वन् वातैः सजलपृषतैः कल्पवृक्षांशुकानि
च्छायाभिन्नः स्फटिकविशदं निर्विशेः पर्वतं तम् ॥ १.६४॥)

The golden lotus produces water with mental intention, fulfilling desires with instant delight. Winds strike like Kalpavriksha leaves, and streams pla...

मेघदूतम् - Meghadutam (130) पूर्वमेघः - Purva Megha (67) golden (17) lotus (346) water (140) mental (1) intention (29) desire (898) instant (1) delight (52) wind (88) kalpavriksha (16) leaves (15) streams (16) gestures (23) mountain (48) elegance (171) natural (32) power (396) divine (346) grandeur (57) aesthetics (180)

तस्योत्सङ्गे प्रणयिन इव स्रस्त-गङ्गादुकूलां
न त्वं दृष्ट्वा न पुनरलकां ज्ञास्यसे कामचारिन् ।
या वः काले वहति सलिलोद्गारमुच्चैर्विमाना
मुक्ताजाल-ग्रथितमलकं कामिनीवाभ्रवृन्दम् ॥ १.६५॥

At the confluence of rivers, the heroine flows like a lover’s gaze. One who has not witnessed her will not perceive another of such allure. The waters...

मेघदूतम् - Meghadutam (130) पूर्वमेघः - Purva Megha (67) river (88) confluence (4) heroine (5) lover (13) gaze (69) water (140) rise (19) architectural (2) beauty (1797) jasmine (23) maidens (17) cloud (56) romantic (55) aesthetic (65) flow (21) perception (181) allure (96) nature (950) imagery (157) feminine (63)

विद्युत्वन्तं ललितवनिताः सेन्द्रचापं सचित्राः
सङ्गीताय प्रहतमुरजाः स्निग्ध-गम्भीरघोषम् ।
अन्तस्तोयं मणिमयभुवस्तुङ्गमभ्रंलिहाग्राः
प्रासादास्त्वां तुलयितुमलं यत्र तैस्तैर्विशेषैः ॥ २.१॥

The elegant ladies, adorned like Indra’s bow with lightning, play music while elephants trumpet with deep sonority. Within the streams, jeweled waters...

मेघदूतम् - Meghadutam (130) उत्तरमेघः - Uttara Megha (63) elegance (171) ladies (2) indra (54) bow (31) lightning (40) music (96) elephants (61) trumpet (1) sonority (1) streams (16) jeweled (2) clouds (59) palaces (1) grandeur (57) heaven (59) splendor (24) aesthetic (65) natural (32) architecture (9) celebration (51)

हस्ते लीला-कमलमलके बालकुन्दानुविद्धं
नीता लोध्र-प्रसवरजसा पाण्डुतामानने श्रीः ।
चूडापाशे नवकुरबकं चारु कर्णे शिरीषं
सीमन्ते च त्वदुपगमजं यत्र नीपं वधूनाम् ॥ २.२॥

In her hand, a lotus bloom, playful and delicate, is accompanied by small jasmine clusters. Her face, fair with a hint of paleness, shines with grace....

मेघदूतम् - Meghadutam (130) उत्तरमेघः - Uttara Megha (63) lotus (346) hand (13) play (46) jasmine (23) face (40) fair (2) grace (359) hair (47) ornament (58) crown (8) approach (13) feminine (63) beauty (1797) delicate (21) allure (96) elegance (171) adornment (98) tenderness (83) charm (252) aesthetics (180)

यत्रोन्मत्त-भ्रमरमुखराः पादपा नित्यपुष्पा
हंसश्रेणी-रचितरशना नित्यपद्मा नलिन्यः ।
केकोत्कण्ठा भवनशिखिनो नित्यभास्वत्-कलापा
नित्यज्योत्स्नाः प्रतिहत-तमोवृत्ति-रम्याः प्रदोषाः ॥ २.३॥

Where bees hum around flowers, and lotus-like petals are set by swans, the garden thrives perpetually. Cuckoo calls adorn the rooftops with melodious ...

मेघदूतम् - Meghadutam (130) उत्तरमेघः - Uttara Megha (63) bees (131) flowers (85) lotus (346) petals (7) swans (20) garden (22) cuckoo (46) rooftops (1) melody (25) moonlight (152) night (145) beauty (1797) natural (32) abundance (37) harmony (120) ethereal (2) luminescence (1) serene (5) poetic (84) atmosphere (4)