All Shlokas | Sanskrit.Today

तामुत्तीर्य व्रज परिचित-भ्रूलता-विभ्रमाणां
पक्ष्मोत्क्षेपादुपरि-विलसत्कृष्णशार-प्रभाणाम् ।
कुन्दक्षेपानुग-मधुकर-श्रीमुषामात्मबिम्बं
पात्रीकुर्वन् दशपुरवधू-नेत्रकौतूहलानाम् ॥ १.४९॥

Crossing the river, he observes familiar boughs with fluttering foliage. Birds fly above and dark shadows glimmer, while the scattering of jasmine pet...

मेघदूतम् - Meghadutam (130) पूर्वमेघः - Purva Megha (67) river (88) foliage (3) birds (57) shadows (5) jasmine (23) petals (7) bees (131) observation (90) city maidens (2) attraction (147) nature (950) beauty (1797) movement (82) human fascination (1) aesthetics (180) scene (1) delicate (21) interaction (12) attention (10) visual (8)

ब्रह्मावर्तं जनपदमथश्छायया गाहमानः
क्षेत्रं क्षत्रप्रधन-पिशुनं कौरवं तद् भजेथाः ।
राजन्यानां शितशर-शतैर्यत्र गाण्डीवधन्वा
धारापातैस्त्वमिव कमलान्यभ्यवर्षन्मुखानि ॥ १.५०॥

Traversing the Brahma-shaped region under shadows, the king’s army engages the Kauravas. A hundred arrows fly from the Gāṇḍīva, showering the battlefi...

मेघदूतम् - Meghadutam (130) पूर्वमेघः - Purva Megha (67) battle (121) brahma (37) region (7) shadows (5) kauravas (6) arrows (32) gāṇḍīva (1) rain (91) lotus (346) petals (7) battlefield (41) martial (5) poetic (84) elegance (171) army (26) combat (12) imagery (157) action (258) grandeur (57) visualization (3)

हित्वा हालामभिमतरसां रेवती-लोचनाङ्कां
बन्धुप्रीत्या समरविमुखो लाङ्गली याः सिषेवे ।
कृत्वा तासामभिगममपां सौम्य सारस्वतीनां
अन्तःशुद्धस्त्वमपि भविता वर्णमात्रेण कृष्णः ॥ १.५१॥

Leaving behind the cherished Revati-eyed damsels, he serves his kin despite turning away from battle. Performing their ceremonial ablutions, he mainta...

मेघदूतम् - Meghadutam (130) पूर्वमेघः - Purva Megha (67) revati-eyed (1) damsels (1) kin (3) battle (121) service (114) ritual (164) ablution (1) purity (356) duty (198) restraint (226) devotion (933) morality (248) integrity (74) ceremonial (5) human (14) ethics (803) discipline (380) responsibility (133) conduct (143) observation (90)

तस्माद्-गच्छेरनुकनखलं शैलराजावतीर्णां
जह्नोः कन्यां सगरतनय-स्वर्गसोपान-पङ्क्तिम् ।
गौरीवक्त्र-भ्रुकुटिरचनां या विहस्येव फेनैः
शंभोः केशग्रहणमकरोदिन्दु-लग्नोर्मिहस्ता ॥ १.५२॥

Thus he proceeds to the princess of the mountain king, daughter of Jahnu, along the line of heavenly steps. Her face is like Gauri’s, her brow exquisi...

मेघदूतम् - Meghadutam (130) पूर्वमेघः - Purva Megha (67) mountain king (2) princess (5) jahnu (1) steps (3) gauri (12) face (40) brow (1) smile (132) froth (1) water (140) shambhu (2) tresses (4) moon (394) waves (26) beauty (1797) divine (346) visual (8) poetry (588) admiration (97) aesthetics (180)

तस्याः पातुं सुरगज इव व्योम्नि पूर्वार्धलम्बी
त्वं चेदच्छ-स्फटिक-विशदं तर्कयेस्तिर्यगम्भः ।
संसर्पन्त्या सपदि भवतः स्रोतसि छाययाऽसौ
स्यादस्थानोपगत-यमुना-सङ्गमेवाभिरामा ॥ १.५३॥

May celestial elephants protect her as she descends from heaven. If you wish, think of her as crystal-clear. Flowing streams cast reflections that fol...

मेघदूतम् - Meghadutam (130) पूर्वमेघः - Purva Megha (67) celestial (62) elephants (61) protection (293) crystal (5) clarity (135) reflection (267) streams (16) yamuna (33) confluence (4) aesthetic (65) imagery (157) flow (21) divine (346) descent (5) observation (90) nature (950) admiration (97) serene (5) beauty (1797) poetic (84)

आसीनानां सुरभितशिलं नाभिगन्धैर्मृगाणां
तस्या एव प्रभवमचलं प्राप्य गौरं तुषारैः ।
वक्ष्यस्यध्व-श्रमविनयने तस्य श‍ृङ्गे निषण्णः
शोभां शुभ्र-त्रिनयनवृषोत्खात-पङ्कोपमेयाम् ॥ १.५४॥

Among seated beings, the fragrant stones exude the scent of animals. Achieving her own immutable essence, whitened by snow, she manifests glory. Her c...

मेघदूतम् - Meghadutam (130) पूर्वमेघः - Purva Megha (67) seated (1) beings (15) fragrant (3) stones (1) animals (45) immutable (1) snow (12) glory (92) chest (8) peak (2) brilliance (83) three-eyed (4) auspicious (30) bulls (2) natural (32) imagery (157) divine (346) poetic (84) grandeur (57) manifestation (15)

तं चेद् वायौ सरति सरल-स्कन्ध-सङ्घट्टजन्मा
बाधेतोल्का-क्षपितचमरी-बालभारो दवाग्निः ।
अर्हस्येनं शमयितुमलं वारिधारासहस्रैः
आपन्नार्ति-प्रशमनफलाः सम्पदो ह्युत्तमानाम् ॥ १.५५॥

Should he travel on air, born from simple shoulders, the obstacles of children or fans would hinder him. It is proper to calm such forces using thousa...

मेघदूतम् - Meghadutam (130) पूर्वमेघः - Purva Megha (67) air (6) travel (44) shoulders (1) obstacles (34) children (19) fans (1) calm (23) streams (16) alleviate (2) distress (9) strategy (222) natural (32) forces (1) intervention (3) benefit (12) action (258) control (139) guidance (149) effectiveness (6) high (1)

ये संरम्भोत्पतन-रभसाः स्वाङ्गभङ्गाय तस्मिन्
मुक्ताध्वानं सपदि शरभा लङ्घयेयुर्भवन्तम् ।
तान् कुर्वीथास्तुमुल-करकावृष्टि-पातावकीर्णान्
के वा न स्युः परिभवपदं निष्फलारम्भ-यत्नाः ॥ १.५६॥
(ये त्वां मुक्तध्वनिमसहनाः कायभङ्गाय तस्मिन्
दर्पोत्सेकादुपरि शरभा लङ्घयिष्यन्त्यलङ्घ्यम् ।)

Those who rush and stumble in the struggle for bodily prowess are swiftly leaped over by the eagle-like one. Overcome by rains of arrows, who would fa...

मेघदूतम् - Meghadutam (130) पूर्वमेघः - Purva Megha (67) struggle (49) stumble (2) bodily (1) prowess (3) eagle (1) leap (3) arrows (32) defeat (25) effort (289) consequence (118) martial (5) valor (156) skill (51) poetic (84) exaggeration (34) action (258) battle (121) force (28) risk (17) courage (146)

तत्र व्यक्तं दृषदि चरणन्यासमर्धेन्दुमौलेः
शश्वत् सिद्धैरुपहृतबलिं भक्तिनम्रः परीयाः ।
यस्मिन् दृष्टे करणविगमादूर्ध्वमुद्धूतपापाः
संकल्पन्ते स्थिर-गणपद-प्राप्तये श्रद्दधानाः ॥ १.५७॥ (कल्पिन्ष्यन्ते)

There, clearly observed, the placing of feet upon the moon-crowned stage shows devotion and humility, with offerings accepted by perfected beings. See...

मेघदूतम् - Meghadutam (130) पूर्वमेघः - Purva Megha (67) observation (90) feet (34) moon (394) stage (3) devotion (933) humility (596) offerings (19) perfected (1) beings (15) sins (7) resolution (14) faithful (1) devotees (22) cosmic (51) order (41) ritual (164) consequence (118) moral (7) spiritual (51) clarity (135)

शब्दायन्ते मधुरमनिलैः कीचकाः पूर्यमाणाः
संसक्ताभिस्त्रिपुरविजयो गीयते किंनरीभिः ।
निर्ह्रादस्ते मुरज इव चेत् कन्दरेषु ध्वनिः स्यात् (निर्ह्रादी ते)
सङ्गीतार्थो ननु पशुपतेस्तत्र भावी समग्रः ॥ १.५८॥

Sweet breezes carry the sounds of Kīchaka, filled with musical notes sung by Kinnaras celebrating the victory over Tripura. Should the melody be fain...

मेघदूतम् - Meghadutam (130) पूर्वमेघः - Purva Megha (67) music (96) breeze (68) kīchaka (1) kinnaras (2) tripura (5) victory (118) melody (25) drum (4) cave (8) sound (90) celebration (51) divine (346) pashupati (1) auditory (3) aesthetics (180) essence (70) dedication (7) richness (9) joy (342) cultural (4)