All Shlokas

आत्मनो मुखदोषेण बध्यन्ते शुकसारिकाः।
बकास् तत्र न बध्यन्ते मौनं सर्वार्थसाधनम्॥

Parrots and mynahs are caught due to their speech, while herons are spared because of silence — silence achieves everything.

speech (345) silence (94) wisdom (1611) restraint (226) safety (26) metaphor (1632) discretion (65) mindfulness (31) communication (65) protection (293)

आत्मनोऽर्धमिति श्रौतं सा रक्षति धनं प्रजा।
शरीरं लोकयात्रां वै धर्मं स्वर्गमृषीन् पित् न्॥

The wife is said to be half of oneself; she protects wealth, children, the body, worldly duties, righteousness, heaven, sages, and ancestors.

wife (44) half-self (1) protection (293) dharma (540) support (114) society (152) tradition (283) family (165) virtue (726) household (30)

आत्मनो वधमाहर्ता क्वासौ विहगतस्करः।
येन तत् प्रथमं स्तेयं गोप्तुरेव गृहे कृतम्॥

Who is the killer of the self? That invisible thief who first committed theft — the protector himself (indicating inner sabotage or betrayal).

self-sabotage (1) betrayal (168) theft (19) introspection (83) downfall (265) blame (24) metaphor (1632) identity (65) protection (293) cause (24)

आत्मनो विक्रियमिव कुर्वन् दद्यात् समीहितम्।
जलवत् पर्वताञ्छत्रून् भिन्द्यादनुपलक्षितः॥

One should act imperceptibly even if performing one’s change or donation — like water eroding mountains silently.

subtlety (175) change (49) donation (26) erosion (2) metaphor (1632) power (396) silence (94) action (258) strategy (222) discretion (65)

आत्मन्निच्छसि हन्त शाश्वतपुरीमार्गे विहर्तुं यदि
भ्रातः संयमवर्मणा कुरु तदा रक्षाविधिं सर्वतः।
नो चेदिन्द्रियतस्करैस्तव हठात् तीक्ष्णाग्रभूरिस्फुरच्-
चिन्ताभल्लशतैर्विभिद्य मनसो ग्राह्यो विवेको मणिः॥

If you truly desire to walk the eternal path, O brother, first armor yourself with self-restraint; else your mind will be pierced by the sharp arrows ...

eternal path (2) self-restraint (24) protection (293) distraction (51) thoughts (4) armor (4) discipline (380) introspection (83) discrimination (65) metaphor (1632)

आत्मन्यपि न विश्वासस् तावान् भवति सत्सु यः।
तस्मात् सत्सु विशेषेण सर्वः प्रणयमिच्छति॥

The one who is not even trustworthy to himself cannot be truly trusted among the virtuous; thus, all seek special endearment among the good.

trust (112) self-trust (3) society (152) virtue (726) companionship (52) worthiness (29) character (259) loyalty (180) reputation (56) integrity (74)

आत्मन्यस्य समुच्छ्रितीकृतगुणस्याहोतरामौचिती
यद्गात्रान्तरवर्जनादजनयद् भूजानिरेष द्विषाम्।
भूयोऽहंक्रियते स्म येन च हृदा स्कन्धो न यश्चानमत्
तन्मर्माणि दलं दलं समिदलंकर्मीणबाणव्रजः॥

When a person elevates his own virtues excessively, even gods question the propriety of such pride; envy and ruin follow.

self-praise (10) pride (317) downfall (265) gods (66) merit (120) arrogance (135) ruin (53) ego (153) virtue (726) envy (48) caution (269)

आत्मनो मुखदोषेण बध्यन्ते शुकसारिकाः।
बकास् तत्र न बध्यन्ते मौनं सर्वार्थसाधनम्॥

आत्मनोऽर्धमिति श्रौतं सा रक्षति धनं प्रजा।
शरीरं लोकयात्रां वै धर्मं स्वर्गमृषीन् पित् न्॥

आत्मनो वधमाहर्ता क्वासौ विहगतस्करः।
येन तत् प्रथमं स्तेयं गोप्तुरेव गृहे कृतम्॥

आत्मनो विक्रियमिव कुर्वन् दद्यात् समीहितम्।
जलवत् पर्वताञ्छत्रून् भिन्द्यादनुपलक्षितः॥

आत्मन्यपि न विश्वासस् तावान् भवति सत्सु यः।
तस्मात् सत्सु विशेषेण सर्वः प्रणयमिच्छति॥

आत्मपक्षक्षयायैव परपक्षोदयाय च।
मन्त्रद्वैधममात्यानां तन्न स्यादिह भूतये॥

आत्मपक्षपरित्यागात् परपक्षेषु यो रतः।
स परैर्हन्यते मूढो नीलवर्णशृगालवत्॥

आत्मपितृभ्रातरश्च तत् स्त्रीपुत्राश्च शत्रवः।
स्नुषा श्वश्रूः सपत्नी च ननान्दा यातरस् तथा॥