All Shlokas

Page 88 of 1110

Meaning

Tags

अत्यायतैर्नियमकारिभिरुद्धतानां
दिव्यैः प्रभाभिरनपायमयैरुपायैः।
शौरिर्भुजैरिव चतुर्भिरदः सदा यो
लक्ष्मीविलासभवनैर्भुवनं बभार॥

Just as Vishnu supports the worlds with his four arms full of divine powers, great beings sustain the universe by noble means.

vishnu (122) support (114) divine order (9) responsibility (133)

अत्यायासेन नात्मानं कुर्यादतिसमुच्छ्रयम्।
पातो यथा हि दुःखाय नोच्छ्रायः सुखकृत् तथा॥

Excessive striving for high status brings misery like a great fall; contentment gives peace.

ambition (52) balance (185) fall (63) contentment (86)

अत्यार्यमतिदातारम् अतिशूरमतिव्रतम्।
प्रज्ञाभिमानिनं चैव श्रीर्भयान्नोपसर्पति॥

Fortune avoids those who are overly noble, generous, brave, or overly proud of their wisdom.

pride (317) virtue (726) misfortune (65) extremes (6)

न चातिगुणवत्स्वेषा नात्यन्तं निर्गुणेषु च।
नैषा गुणान्कामयते नैर्गुण्यां नानुरज्यते।
उन्मत्ता गौरिवान्धा श्रीः क्वचिदेवावतिष्ठते॥

Fortune neither favors the too virtuous nor the completely worthless. She behaves like a mad cow—random and unstable.

fortune (115) unpredictability (46) extremes (6) nature (950)

अत्याशीविषशस्त्रं हि विजितप्रलयानलम्।
तेजो लङ्घयितुं शक्तः को नु नाम द्विजन्मनाम्॥

Who among the twice-born can withstand someone fiercer than venom or weapons, and more intense than destructive fire?

power (396) danger (229) superiority (12) metaphor (1632)

अत्यासन्ना विनाशाय दूरस्था न फलप्रदा।
तस्मादाहृत्य दातव्या भूमिः पार्थिवसत्तम॥

Land placed too near is lost; too far is useless. So a king should give land thoughtfully, with proper distance.

land donation (1) moderation (48) governance (214)

अत्यासन्ना विनाशाय दूरस्था न फलप्रदाः।
सेव्या मध्यमभावेन राजावह्निर्गुरुः स्त्रियः॥

Extreme closeness leads to ruin, distance to loss. One must serve king, fire, teacher, and woman with moderation.

moderation (48) conduct (143) relationship (80) advice (48)

अत्युक्तौ यदि न प्रकुप्यसि मृषावादं न चेन्मन्यसे
तद्ब्रूमोऽद्भुतकीर्तनाय रसना केषां न कण्डूयते।
देव त्वत्तरुणप्रतापदहनज्वालावलीशोषिताः
सर्वे वारिधयस्ततो रिपुवधूनेत्राम्बुभिः पूरिताः॥

If you remain calm to excessive praise or lies, we call you wonderful! Whose tongue isn’t tempted by flattery?

flattery (35) restraint (226) calmness (29) maturity (29)

अत्युच्चस्तनशैलदुर्गममुरो नाभिर्गभीरान्तरा
भीमं देहवनं स्फुरद्भुजलतं रोमालिजालाकुलम्।
व्याधः पञ्चशरः किरत्यतितरां तीक्ष्णान् कटाक्षाशुगांस्-
तन्मे ब्रूहि मनःकुरङ्ग शरणं किं सांप्रतं यास्यसि॥

Oh mind-deer! Enchanted by her dangerously beautiful form and piercing glances, where will you find refuge now?

beauty (1797) desire (898) metaphor (1632) mind (176)

अत्युच्चाः परितःस्फुरन्ति गिरयः स्फारास्तथाम्भोधयस्
तानेतानपि बिभ्रती किमपि न क्लान्तासि तुभ्यं नमः।
आश्चर्येण मुहुर्मुहुः स्तुतिमिमां प्रस्तौमि यावद्भुवस्
तावद्बिभ्रादिमां स्मृतस्तव भुजो वाचस्ततो मुद्रिताः॥

Despite bearing high mountains and vast oceans, you aren't tired. O Lord, your arms uphold the earth—this amazes me to silence.

divinity (206) endurance (85) vishnu (122) wonder (66)