All Shlokas

आढ्यानां मांसपरमं मध्यानां गोरसोत्तरम्।
तैलप्रायं दरिद्राणां भोजनं भरतर्षभ॥

The dietary preferences vary—rich eat meat, middle-class prefer dairy, the poor survive mostly on oil. A stark commentary on social class through food...

food (101) social class (2) dietary habits (1) wealth (447) poverty (128) middle class (1) meat (11) dairy (1) survival (91) poetic realism (8)

आढ्यान्निवापलम्भो निकेतगामी च पिच्छिलः पन्थाः।
द्वयमाकुलयति चेतः स्कन्धावारद्विजातीनाम्॥

A slippery road and absence of alms from the rich—both disturb the peace of wandering Brahmins and soldiers alike.

pilgrimage (22) slippery path (1) alms (5) hardship (47) ascetic life (1) soldier’s life (1) path metaphor (1) discomfort (7) socio-religious observation (1) poetic contrast (26)

आढ्यो वापि दरिद्रो वा दुःखितः सुखितोऽपि वा।
निर्दोषो वा सदोषो वा वयस्यः परमा गतिः॥

Rich or poor, happy or sorrowful, guilty or innocent—a friend remains the ultimate refuge. True friendship transcends all conditions.

friendship (209) unconditional support (1) emotional refuge (1) rich-poor equality (1) loyalty (180) universality (29) solace (6) love (1567) companionship (52) true bond (1)

आततायिनमायान्तं हन्यादेवाविचारयन्।
हननादेव निस्तारो नरकात् तस्य दुष्कृतेः॥

An aggressor must be slain immediately without hesitation. Killing such a criminal is justified and leads to freedom from sin.

aggressor (2) justice (151) ethics (803) killing (4) dharma (540) righteousness (134) self-defense (5) crime (7) sin removal (8) immediate action (1)

आततायिनमायान्तम् अपि वेदान्तपारगम्।
जिघांसन्तं जिघांसीयान् न तेन ब्रह्महा भवेत्॥

Even a Vedantin, if arriving with murderous intent, must be slain. Protecting life overrides philosophical attainment—it’s not considered a sin.

self-defense (5) ethics (803) vedanta (34) dharma (540) justice (151) killing (4) intent (11) danger (229) higher principle (1) sin exemption (1)

आतन्वद्भिर्दिक्षु पत्राग्रनादं प्राप्तैर्दूरादाशु तीक्ष्णैर्मुखाग्रैः।
आदौ रक्तं सैनिकानामजीवैर् जीवैः पश्चात् पत्रिपूगैरपायि॥

As sharp arrows fly swiftly and sound pierces the air, soldiers shed blood. Dead warriors first, then the living, drank from the stream of war. A vivi...

war (144) arrows (32) bloodshed (3) battlefield (41) sound (90) death (241) vivid imagery (21) warrior valor (1) poetic realism (8) violence and honor (1)

आढ्यानां मांसपरमं मध्यानां गोरसोत्तरम्।
तैलप्रायं दरिद्राणां भोजनं भरतर्षभ॥

आढ्यान्निवापलम्भो निकेतगामी च पिच्छिलः पन्थाः।
द्वयमाकुलयति चेतः स्कन्धावारद्विजातीनाम्॥

आढ्यो वापि दरिद्रो वा दुःखितः सुखितोऽपि वा।
निर्दोषो वा सदोषो वा वयस्यः परमा गतिः॥

आततायिनमायान्तं हन्यादेवाविचारयन्।
हननादेव निस्तारो नरकात् तस्य दुष्कृतेः॥

आततायिनमायान्तम् अपि वेदान्तपारगम्।
जिघांसन्तं जिघांसीयान् न तेन ब्रह्महा भवेत्॥

आतपत्यविदुषाममृतांशुम् अंशुमन्तमपि रश्मिसहस्रे।
रागिणां भवति लक्षणमिन्दोर् इन्द्रनीलशकलच्छविलक्ष्म॥

आतपासहनः पाण्डुः शाखाहीनो मुहुर् यदि।
अकालफलपाकी स्याच् छाखी पित्तात्मकः कृशः॥

आतपे धृतिमता सह वध्वा यामिनीविरहिणा विहगेन।
सेहिरे न किरणा हिमरश्मेर् दुःखिते मनसि सर्वमसह्यम्॥

आतरलाघवहेतोर् मुरहर तरिं तवावलम्बे।
अपणं पणमिह कुरुषे नाविकपुरुषे न विश्वासः॥