All Shlokas

आपातरमणीयानां संयोगानां प्रियैः सह।
अपथ्यानामिवान्नानां परिणामो हि दारुणः॥

Associations that seem delightful at first—like unhealthy foods—can lead to painful consequences.

relationships (94) pain (225) deception (224) food metaphor (3) disappointment (42) emotional consequence (1) poetic realism (8) attachments (2) surface vs depth (2) wisdom (1611)

आपातालगभीरे मज्जति नीरे निदाघसंतप्तः।
न स्पृशति पल्वलाम्भः पञ्जरशेषोऽपि कुञ्जरः क्वापि॥

A parched elephant will sink into deep water to quench its thirst, ignoring shallow puddles. Even in despair, the mighty seek true relief.

thirst (32) desperation (15) wisdom (1611) elephant (117) poetic metaphor (101) depth (43) persistence (21) strength (359) drought (8) choice (37)

आपीनप्रविसारितोरुविकटैः पश्चार्धभागैर्गुरुर्
वेल्लत्पीवरकम्बलालसरसद्गम्भीरघण्टाकुलः।
ग्रामान्तेषु नवीनसस्यहरितेषूद्दामचन्द्रातप-
स्मेरासु क्षणदासु धेनुधवलीवर्गः परिक्रामति॥

The cattle herd, with large heavy thighs and hanging udders, walk bell-ringing in moonlit village outskirts amidst lush greenery, evoking a rustic, po...

village life (3) cattle (5) moonlight (152) nature (950) rustic beauty (2) pastoral scene (1) poetic imagery (180) herd movement (1) rural india (1) cows (14)

आपीनभारोद्वहनप्रयत्नाद् गृष्टिर्गुरुत्वाद् वपुषो नरेन्द्रः।
उभावलंचक्रतुरञ्चिताभ्यां तपोवनावृत्तिपथं गताभ्याम्॥

The king, bearing the burden of wealth and power, bends under its weight, like sages bending with effort on the austere path of penance.

royalty (92) burden (40) austerity (57) metaphor (1632) sagacity (2) physical effort (1) spiritual journey (11) weight of power (1) kingship (164) renunciation (267)

आपीयमानमसकृद्भ्रमरायमाणैर्
अम्भोधरैः स्फुरितवीचिसहस्रपत्रम्।
क्षीराम्बुराशिमवलोकय शेषनालम्
एकं जगत्त्रयसरः पृथुपुण्डरीकम्॥

Behold the vast Milky Ocean as a grand thousand-petaled lotus, repeatedly drunk by bee-like clouds, with Śeṣa Nāga’s hood as its stem—symbolic of the ...

ocean (160) lotus (346) shesha (10) clouds (59) cosmic imagery (22) lotus metaphor (5) divinity (206) poetic grandeur (12) universe (43) milk ocean (4)

आपुङ्खाग्रममी शरा मनसि मे मग्नाः समं पञ्च
ते निर्दग्धं विरहाग्निना वपुरिदं तैरेव सार्धं मम।
कष्टं काम निरायुधोऽसि भवता जेतुं न शक्यो जनो
दुःखी स्यामहमेक एव सकलो लोकः सुखं जीवतु॥

Arrows of Kāma have pierced me, burning my body in love’s fire. I alone suffer—let the world live in joy. A poignant expression of sacrificial love.

love (1567) pain (225) passion (501) sacrifice (146) kāma (14) arrows (32) poetic sorrow (14) heartbreak (65) fire of desire (1) compassion (359)

आ पुष्पप्रसवान् मनोहरतया विश्वास्य विश्वं
जनं हंहो दाडिम तावदेव सहसे वृद्धिं स्वकीयामिह।
यावन्नैति परोपभोगसहतामेषा ततस्तां तथा ज्ञात्वा
ते हृदयं द्विधा दलति यत्तेनैव वन्द्यो भवान्॥

The pomegranate wins hearts with its lovely blooms but shatters those hearts when its fruit cannot endure external pressure. A metaphor for deceptive ...

pomegranate (3) deception (224) beauty (1797) heartbreak (65) fruit metaphor (4) realization (67) sorrow (325) poetic wisdom (16) betrayal (168) judgment (94)

आपातरमणीयानां संयोगानां प्रियैः सह।
अपथ्यानामिवान्नानां परिणामो हि दारुणः॥

आपातालगभीरे मज्जति नीरे निदाघसंतप्तः।
न स्पृशति पल्वलाम्भः पञ्जरशेषोऽपि कुञ्जरः क्वापि॥

आपूजितैवास्तु गिरीन्द्रकन्या किं पक्षपातेन मनोभवस्य।
यद्यस्ति दूती सरसोक्तिदक्षा नाथः पतेत् पादतले वधूनाम्॥

आपूपयुग्मं मदनस्स्य धात्रा विनिर्मितं वल्युपहारहेतोः।
गल्लद्वयं कान्तरसातिरम्यं तस्या महास्नेहभृतं विभाति॥

आपूरितमिदं श्यामतमसंतमसैरलम्।
ब्रह्माण्डमण्डलं भाति सकज्जलकरण्डवत्॥