All Shlokas

उद्यानपाल कलशाम्बुनिषेचनानाम्
एतस्य चम्पकतरोरयमेव कालः।
तस्मिन् निदाघनिहते घनवारिणा वा
संवर्धिते तव वृथोभयथोपयोगः॥

This is the time to nourish the champaka tree with water from the gardener’s pot. If grown only through storm and heat, your care may come too late.

timing (92) effort (289) nurturing (21) growth (95) metaphor (1632) nature (950) care (37) futility (143) seasons (32) foresight (47)

उद्यानमारुतोद्धूताश् चूतचम्पकरेणवः।
उदश्रयन्ति पान्थानाम् अस्पृशन्तोऽपि लोचने॥

Blown by garden winds, mango and champaka pollen gently touches the eyes of travelers—seen, but not felt, like beauty that moves without contact.

pollen (15) fragrance (199) beauty (1797) subtlety (175) nature (950) poetry (588) travel (44) eyes (211) gentle (26) impression (6)

उद्यानसहकाराणाम् अनुद्भिन्ना न मञ्जरी।
देयः पथिकनारीणां सतिलः सलिलाञ्जलिः॥

When mango buds haven’t yet bloomed, offer a waterful greeting to the weary traveling women—a symbolic gesture of compassion in absence of floral welc...

hospitality (42) compassion (359) symbolic (18) flowers (85) mango (22) travel (44) gesture (61) empathy (61) culture (39) nature (950)

उद्यमेन विना राजन् न सिध्यन्ति मनोरथाः।
कातरा इति जल्पन्ति यद् भाव्यं तद् भविष्यति॥

O King, without effort, dreams do not succeed. Only the timid hide behind fate, claiming “what’s destined will happen.”

effort (289) fate (402) courage (146) royalty (92) action (258) laziness (49) responsibility (133) motivation (38) leadership (279) karma (500)

उद्यानेषु विचित्रभ्होजनविधिस् तीव्रातितीव्रं
तपः कौपीनावरणं सुवस्त्रमभितं भिक्षाटनं मण्डनम्।
आसन्नं मरणं च म गलसमं सत्यं समुत्पद्यते तां काशीं
परिहृत्य हन्त विबुधैरन्यत्र किं स्थीयते॥

Amid pleasures of gardens and ritual feasts, even extreme austerities and renunciation are pursued in Kāśī, the city of liberation—what other place co...

renunciation (267) austerity (57) varanasi (7) liberation (230) tapas (22) devotion (933) paradox (167) death (241) asceticism (87) sacred (66)

उद्याने सहकारकोरकरसप्रत्याशया कोकिलः स्थातुं
वाञ्छति चित्तजन्मनृपतेर्मित्रं च मन्त्री यतः।
किंतु ध्वा क्षविजृम्भितेषु च पिकप्रारब्धगानेषु च क्रेंकारेषु
च पञ्चमध्वनिषु च श्रोता न वेत्त्यन्तरम्॥

A cuckoo in spring sings expecting mango blossoms, but listeners cannot tell apart its cry from other birdcalls—likewise, intentions are often misunde...

spring (134) hope (116) mango (22) cuckoo (46) misunderstanding (41) perception (181) nature (950) expectation (16) sound (90) subtlety (175)

उद्योगः क्षयमेति हन्त सहसा जाड्यं समुज्जृम्भते
मित्रस्यापि च दर्शनं भवति नो किं वान्यदाचक्ष्महे।
यल्लोकस्पृहणीयतां गतमभूत् तज्जीवनं व्यर्थतां
प्राप्तं येन दुनोति तन् मम मनो दुर्दैववद् दुर्दिनम्॥

When effort fails, dullness rises quickly, even friends grow distant. A life once admired becomes painful when robbed of purpose.

effort (289) failure (101) dullness (7) loss (191) friendship (209) grief (129) decline (52) purposelessness (1) fate (402) frustration (39)

उद्यानमारुतोद्धूताश् चूतचम्पकरेणवः।
उदश्रयन्ति पान्थानाम् अस्पृशन्तोऽपि लोचने॥

उद्यानसहकाराणाम् अनुद्भिन्ना न मञ्जरी।
देयः पथिकनारीणां सतिलः सलिलाञ्जलिः॥

उद्यमेन विना राजन् न सिध्यन्ति मनोरथाः।
कातरा इति जल्पन्ति यद् भाव्यं तद् भविष्यति॥

उद्योगः शत्रुवन् मित्रम् आलस्यं मित्रवद् विषम्।
विषवच् चामृतं विद्या सुधावद् विषम गना॥

उद्योगः साहसं धैर्यं बुद्धिः शक्तिः पराक्रमः।
उत्साहः षड्विधो यस्य तस्य देवोऽपि श कते॥