All Shlokas

उपनयति कपोले लोलकर्णप्रवाल-
क्षणमुकुलनिवेशान्दोलनव्यापृतानाम्।
परिमलितहरिद्रान् संप्रति द्वाविडीनां
नवनखपदतिक्तानातपः स्वेदबिन्दून्॥

The sweltering heat draws drops of sweat from the adorned cheeks of dancers whose moving earrings sway like blooming buds. The touch of turmeric-laced...

beauty (1797) effort (289) grace (359) dance (75) heat (60) adornment (98) sweat (23) elegance (171) symbolism (947) aesthetics (180)

उपनयनविवाहावुत्सवैकप्रधानौ
कलिविभवत एषां कालभेदानभिज्ञाः।
विजहति न कदाचिद् वेदपाठैकयोग्ये वयसि
च यवनानीवाचनाभ्यासमेते॥

In this era of diminished dharma, some know only spectacles like weddings and initiations, ignorant of time's nuance. Even in their ripe age for Vedic...

degeneration (15) dharma (540) modernity (3) ritualism (1) ignorance (301) spectacle (2) vedic-loss (1) social-critique (2) time (242) wisdom (1611)

उपनयति मसिं पत्त्रं चेदं लिखामि किमत्र
वा त्वमिति विनयभ्रंशो यूयं त्विति प्रणयक्षतिः।
सुहृदिति मृषा नाथेत्यूनं नृपेति तटस्थता कथमिति
ततः संदेष्टव्यो मया यदुनन्दनः॥

The choice of address in a letter — "You" vs "Thou", "Friend" vs "Lord", betrays the inner turmoil of formality and affection. Thus, unsure of tone or...

affection (216) conflict (90) address (1) uncertainty (21) friendship (209) diplomacy (79) etiquette (38) hesitation (45) divine-messenger (1) emotional-subtlety (1)

उपनिषदः परिपीता गीतापि न हन्त मतिपथं नीता।
तदपि न हा विधुवदना मानससदनाद् बहिर्याति॥

Though one may master the Upanishads and the Gita, the mind remains ensnared by a moon-faced beloved. Knowledge may illumine thought, but not always l...

love (1567) wisdom (1611) attachment (102) conflict (90) learning (126) heart (148) gita (18) upanishads (2) emotion (652) bondage (64)

उपनिहितहलीषासार्गलद्वारमारात्
परिचकितपुरन्ध्रीसारिताभ्यर्णभाण्डम्।
पवनरयतिरश्चीर्वारिधाराः प्रतीच्छन् विशति
वलितशृ गः पामरागारमुक्षा॥

The storm wind, gathering water like offerings in trembling hands, slips into lowly homes as noble women shut their gilded doors. Nature, free of cast...

nature (950) rain (91) equality (64) humility (596) social-contrast (1) poetic-image (1) blessing (166) storm (33) symbolism (947) simplicity (130)

उपनिषदः परिपीता गीतापि न हन्त मतिपथं नीता।
तदपि न हा विधुवदना मानससदनाद् बहिर्याति॥

उपनीतनीतिनौकः संसारविकारवारिवन्यासु।
सत्पुरुषकर्णधारस् तारयति जनान् बहूनेकः॥

उपनीय कलमकुडवं कथयति सभयश्चिकित्सके हलिकः।
शोणं सोमार्धनिभं वधूस्तने व्याधिमुपजातम्॥

उपनीय प्रियमसमय-
विदं च मे दग्धमानमपनीय।
नर्मोपक्रम एव क्षणदे दूतीव चलितासि॥

उपनीय यन्नितम्बे भुजंगमुच्चैरलम्बि विबुधैः श्रीः।
एकः स मन्दरगिरिः सखि गरिमाणं समुद्वहतु॥

उपनेतुमुन्नतिमतेव दिवं कुचयोर्युगेन तरसा कलिताम्।
रभसोत्थितामुपगतः सहसा परिरभ्य कश्चन वधूमरुधत्॥