All Shlokas

उद्वेजयति तीक्ष्णेन मृदुना परिभूयते।
दण्डेन नृपतिस् तस्माद् युक्तदण्डः प्रशस्यते॥

Excessive harshness creates fear, while too much softness leads to disrespect. A king must strike a balance. The verse underscores the ideal of just p...

justice (151) governance (214) discipline (380) fear (252) authority (35) balance (185) leadership (279) fairness (21) punishment (78) philosophy (290)

उद्वेजयति दरिद्रं परमुद्राया झणत्कारः।
गृहपतिरतिमिलितायाः क कणरावो यथा जारम्॥

The jingle of a coin disturbs the poor, just as the anklet sound of an unfaithful wife tortures the husband. A biting comparison that links economic i...

poverty (128) pain (225) betrayal (168) metaphor (1632) psychology (57) relationships (94) unrest (4) suffering (358) money (12) mistrust (6)

उद्वेजयति भूतानि दण्डपारुष्यवान् नृपः।
भूतान्युद्वेज्यमानानि द्विषतां यान्ति संश्रयम्॥

When a ruler wields punishment harshly, people flee to his enemies for refuge. Unjust rule breeds disloyalty and rebellion. This is a political warnin...

power (396) fear (252) oppression (6) rebellion (5) politics (111) leadership (279) cruelty (55) consequences (70) loyalty (180) ethics (803)

उद्वेजयति भूतानि यस्य राज्ञः कुशासनम्।
सिंहासनवियुक्तस्य तस्य क्षिप्रं कुशासनम्॥

A king’s throne loses its dignity when misused, leading to downfall. He who rules poorly is soon reduced to insignificance, symbolized by replacing a ...

downfall (265) misrule (4) symbolism (947) power (396) humility (596) failure (101) politics (111) ethics (803) transformation (252) decay (115)

उद्वेजयत्य गुलिपार्ष्णिभागान्
मार्गे शिलीभूतहिमेऽपि यत्र।
न दुर्वहश्रोणिपयोधरार्ता भिन्दन्ति
मन्दां गतिमश्वमुख्यः॥

Even ice hardened on the road can distress the finest horses. The imagery suggests how even minor discomforts can become major burdens for those carry...

burden (40) metaphor (1632) discomfort (7) sensitivity (27) hardship (47) animals (45) struggle (49) endurance (85) symbolism (947) restraint (226)

उद्वेष्ट्य स्वयमेव लेखमुदितप्रस्वेदकम्पा गुलिस्
तस्मिन् सेकविलुप्तशेषशिथिलं दृष्ट्वा लिपिप्रक्रमम्।
एतत् किन्नु हतास्मि संप्रति दशा तस्यैवमासीदयं बाष्पो
हन्त करस्य कम्पितमिदं हन्तेति सा रोदिति॥

As she sees his trembling handwriting and tear-stained letter, her heart trembles too. She weeps, realizing the pain he endured. The verse captures em...

love (1567) sorrow (325) memory (202) letter (1) emotion (652) handwriting (2) tears (84) loss (191) grief (129) empathy (61)

उद्वेजयति तीक्ष्णेन मृदुना परिभूयते।
दण्डेन नृपतिस् तस्माद् युक्तदण्डः प्रशस्यते॥

उद्वेजयति दरिद्रं परमुद्राया झणत्कारः।
गृहपतिरतिमिलितायाः क कणरावो यथा जारम्॥

उद्वेजयति भूतानि दण्डपारुष्यवान् नृपः।
भूतान्युद्वेज्यमानानि द्विषतां यान्ति संश्रयम्॥

उद्वेजयति भूतानि यस्य राज्ञः कुशासनम्।
सिंहासनवियुक्तस्य तस्य क्षिप्रं कुशासनम्॥

उन्नतं पदमवाप्य यो लघुर्
हेलयैव स पतेदिति ब्रुवन्।
शैलशेखरगतो दृषत्कणश् चारुमारुतधुतः पतत्यधः॥

उन्नतं मानसं यस्य भाग्यं तस्य समुन्नतम्।
नोन्नतं मानसं यस्य भाग्यं तस्यासमुन्नतम्॥

उन्नतं सदनमुच्चकैर्हयो माक्षिकं दधि सशर्करं पयः।
यामिनी शशिकला सुकोमला लभ्यते कथमनर्चिते शिवे॥