All Shlokas

आपह् पवित्रं प्रथमं पृथिव्याम्
अपां पवित्रं परमं च मन्त्राः।
तेषां च सामर्ग्यजुषां पवित्रं
महर्षयो व्याकरणं निराहुः॥

Among purifying forces on earth, water is primary; among sacred texts, mantras; and among disciplines, grammar is hailed as the purifier of speech.

water (140) purification (85) grammar (17) mantras (7) sacredness (44) speech (345) vedas (53) language (42) sanctity (34) discipline (380)

आपज्जलनिमग्नानां ह्रियतां व्यसनोर्मिभिः।
वृद्धवाक्यैर्विना नूनं नैवोत्तारं कथंचन॥

Those drowning in calamities cannot be rescued merely with words of the wise; only real support and action can save.

calamity (10) wisdom (1611) inaction (14) support (114) danger (229) helplessness (100) waves (26) urgency (63) reality (54) rescue (12)

आपत्काले तु संप्राप्ते यन् मित्रं मित्रमेव तत्।
वृद्धिकाले तु संप्राप्ते दुर्जनोऽपि सुहृद् भवेत्॥

A true friend is known in adversity. In prosperity, even strangers may act like companions.

friendship (209) adversity (67) prosperity (136) loyalty (180) deception (224) test (9) trust (112) character (259) recognition (52) situation (3)

आपत्कालोपयुक्तासु कलासु स्यात् कृतश्रमः।
नृत्यवृत्तिर्विराटस्य किरीटी भवनेऽभवत्॥

Even a great dancer like Kirīti (Arjuna) showcased his talent during calamity, performing in a palace, highlighting the value of skill even in hardshi...

adversity (67) skill (51) arjuna (34) dancer (2) palace (26) performance (13) talent (20) survival (91) royalty (92) use of art (1)

आपत् तुला सहायानाम् आत्मनः पौरुषस्य च।
अनापदि सुहृत् सर्वः स्वयं च पुरुषायते॥

Crisis measures the true worth of friends and one’s own courage; in ease, all seem capable, but real strength emerges in hardship.

adversity (67) courage (146) friendship (209) test (9) self-worth (35) masculinity (8) strength (359) truth (300) evaluation (10) comparison (402)

आपत्तौ पतितानां येषां वृद्धा न सन्ति शास्तारः।
ते शोच्या बन्धूनां जीवन्तोऽपीह मृततुल्याः॥

Those fallen into trouble without elders or guides to advise them are to be pitied; even while living, they are as if dead.

guidance (149) elders (14) advice (48) downfall (265) helplessness (100) value (170) death (241) pity (1) tradition (283) wisdom (1611)

आपत्समुद्धरणधीरधियः परेषां जाता
महत्यपि कुले न भवन्ति सर्वे।
विन्ध्याटवीषु विरलाः खलु पादपास्ते
ये दन्तिदन्तमुसलोल्लिखनं सहन्ते॥

In calamity, only the brave help others; just as rare are the trees in the Vindhya forest that can endure elephant tusk-scratching.

calamity (10) rarity (48) bravery (52) resilience (105) elephants (61) metaphor (1632) forest (145) helper (3) comparison (402) toughness (1)

आपज्जलनिमग्नानां ह्रियतां व्यसनोर्मिभिः।
वृद्धवाक्यैर्विना नूनं नैवोत्तारं कथंचन॥

आपत्काले तु संप्राप्ते यन् मित्रं मित्रमेव तत्।
वृद्धिकाले तु संप्राप्ते दुर्जनोऽपि सुहृद् भवेत्॥

आपत्कालोपयुक्तासु कलासु स्यात् कृतश्रमः।
नृत्यवृत्तिर्विराटस्य किरीटी भवनेऽभवत्॥

आपत् तुला सहायानाम् आत्मनः पौरुषस्य च।
अनापदि सुहृत् सर्वः स्वयं च पुरुषायते॥

आपत्तौ पतितानां येषां वृद्धा न सन्ति शास्तारः।
ते शोच्या बन्धूनां जीवन्तोऽपीह मृततुल्याः॥

आपत्सु किं विषादेन संपत्तौ विस्मयेन किम्।
भवितव्यं भवत्येव कर्मणामेष निश्चयः॥

आपत्सु च न मुह्यन्ति नराः पण्दितबुद्धयः।
मनोदेहसमुत्थाभ्यां दुःखाभ्यामर्पितं जगत्॥

आपत्सु मित्रं जानीयाद् रणे शूरं रहः शुचिम्।
भार्यां च विभवे क्षीणे दुर्भिक्षे च प्रियातिथिम्॥