All Shlokas | Sanskrit.Today

एकस्माद् वृक्षाद् यज्ञपात्राणि
राजन् स्रुक् च द्रोणी वोढनी पीडनी च।
एतद् राजन् ब्रुवतो मे निबोध एकस्मात्
पुरुषाज् जायतेऽसच्च सच्च॥

From one tree come various sacrificial tools—likewise, from one man arise both good and evil. A lesson on human potential and duality.

tree (45) sacrifice (146) tools (4) creation (117) duality (134) human nature (88) good (4) evil (40) origin (25) metaphor (1632)

एकस्मिञ् जनिरावयोः समजनि स्वच्छे सरोवारिणि
भ्रातः काचिदिहैव कानिचिदहान्यत्र व्यतीतानि नौ।
लब्धं तामरस त्वया मृगदृशां लीलावतंसास्पदं शैवालं
विलुठामि पामरवधूपादाहते पाथसि॥

Born in the same lake, you rose as a lotus of beauty, while I roll in the mud like trampled weed. A poetic lament of fate’s partiality.

fate (402) lotus (346) comparison (402) mud (4) beauty (1797) sorrow (325) origin (25) lament (41) love (1567) difference (6)

एकस्मिञ् शयने पराङ्गुखतया वीतोत्तरं ताम्यतोर्
अन्योन्यस्य हृदि स्थितेऽप्यनुनये संरक्षतोर्गौरवम्।
दम्पत्योः शनकैरपाङ्गवलनान् मिश्रीभवच्चक्षुषोर् भग्नो
मानकलिः सहासरभसव्यावृत्तकण्ठग्रहः॥

Though in the same bed, facing away in pride, the couple still loved each other. A mere glance ends the ego-spat, leading to joyous embrace.

love (1567) ego (153) relationship (80) intimacy (234) bed (8) forgiveness (114) glance (185) reunion (36) emotion (652) couple (4)

एकस्मिञ् शयने विपक्षरमणीनामग्रहे मुग्धया
सद्यःकोपपराङ्मुखग्लपितया चाटूनि कुर्वन्नपि।
आवेगादवधीरितः प्रियतमस् तूष्णीं स्थितस् तत्क्षणं मा भूत्
सुप्त इवेत्यमन्दवलितग्रीवं पुनर्वीक्षितः॥

Despite attempts to please his sulking beloved, the lover is ignored. Yet she watches him stealthily, showing that love hides behind anger.

love (1567) quarrel (29) concealment (30) glance (185) sulking (4) emotion (652) pride (317) attraction (147) relationship (80) longing (690)

एकस्मिञ् शयने सरोरुहदृशोर्विज्ञाय निद्रां
तयोर् एकां पल्लवितावगुण्ठनपटामुत्कन्धरो दृष्टवान्।
अन्यस्याः सविधं समेत्य निभृतव्यालोलहस्ताङ्गुलि-
व्यापारैर्वसनाञ्चलं चपलयन्
स्वापच्युतिं क्लिप्तवान्॥

Sharing a bed with two women, one asleep, the man reaches out to the other in desire, causing a subtle chaos. A poetic depiction of passion and secrec...

love (1567) passion (501) secrecy (61) sleep (38) desire (898) subtlety (175) tension (26) intimacy (234) poetic (84) night (145)

एकस्मिन् दिवसे मया विचरता प्राप्तः कथंचिन्
मणिर् मूल्यं यस्य न विद्यते भवति चेत् पृथ्वी समस्ता ततः।
सोऽयं दैववशादभूदतितरां काचोपमः साम्प्रतं किं कुर्मः
कमुपास्महे क्व स सुहृद् यस्यैतदावेद्यते॥

One day I found a priceless gem, now it appears worthless. Such are the fluctuations of fate. To whom can I even share this?

fate (402) value (170) loss (191) gem (20) fluctuation (4) disappointment (42) impermanence (242) lament (41) treasure (23) fortune (115)

एकस्मिन्नप्यतिक्रान्ते दिने धर्मविवर्जिते।
दस्युभिर्मुषितस्येव हृदयं दह्यते चिरम्॥

Even one day spent without dharma scorches the heart like being looted by robbers—so intense is the regret for a life misused.

dharma (540) guilt (25) ethics (803) time (242) regret (87) robbery (2) waste (18) sorrow (325) self-reflection (17) pain (225)

एकस्मिन् नयने भृशं तपति यः काले स दाहक्रमो
येनातन्यत यत्प्रकाशसमये नैशं पदं दुर्लभम्।
सव्योमावयवस्य यस्य विदिता लोके प्रकाशस्थितिः श्रीसूर्यः
क्षणसेवितोऽपि हि महादेवः स नस्त्रायताम्॥

May the sun, even briefly seen, protect us. For it burns in one eye when fierce, and brings light when gentle. An ode to the power of Surya.

sun (195) surya (6) light (147) heat (60) power (396) vision (81) protector (13) nature (950) deity (20) praise (189)

एकस्मिन्नेव जायेते कुले क्लीबमहारथौ।
फलाफलवती शाखे यथैकस्मिन् वनस्पतौ॥

From the same family are born both a coward and a hero, just like a single tree bears both fruitful and barren branches.

family (165) potential (22) nature (950) contrast (206) fruit (43) heroism (93) barrenness (6) birth (57) lineage (79) metaphor (1632)

एकस्मिन् मलयाचले बहुविधैः किं तैरकिंचित्करैः
काकोलूककपोतकोकिलकुलैरेकोऽपि पार्श्वस्थितः।
केकी कूजति चेत् तदा विघटितव्यालावलीबन्धनः सेव्यः
स्यादिह सर्वलोकमनसामानन्दनश् चन्दनः॥

Amidst useless birds and beasts on Malaya hill, if one cuckoo sings, the world reveres the sandalwood nearby. Quality shines even in a crowd of medioc...

excellence (39) sandalwood (48) cuckoo (46) forest (145) uniqueness (49) fame (166) worth (34) comparison (402) metaphor (1632) fragrance (199)