All Shlokas | Sanskrit.Today

क्षान्तिश्चेत् कवचेन किं किमरिभिः क्रोधोऽस्ति चेद्देहिनां
ज्ञातिश्चेदनलेन किं यदि सुहृद् दिव्यौषधैः किं फलम् ।
किं सर्पैर्यदि दुर्जनाः किमु धनैर्विद्या न वन्द्या यदि
व्रीडा चेत्किमु भूषणैः सुकविता यद्यस्ति राज्येन किम् ॥ २१॥

This reflective verse poses rhetorical questions to highlight higher values. If one possesses forbearance, what need is there for armor? If anger exis...

नीतिशतकम् - Nitishatakam (110) forbearance (9) patience (122) anger (185) friendship (209) medicine (51) wicked people (2) snakes (6) wealth (447) knowledge (279) modesty (103) ornaments (49) poetry (588) kingship (164) inner virtues (1) wisdom (1611)

दाक्षिण्यं स्वजने दया परजने शाठ्यं सदा दुर्जने
प्रीतिः साधुजने नयो नृपजने विद्वज्जने चार्जवम् ।
शौर्यं शत्रुजने क्षमा गुरुजने कान्ताजने धृष्टता
ये चैवं पुरुषाः कलासु कुशलास्तेष्वेव लोकस्थितिः ॥ २२॥

This verse describes the ideal balance of virtues in human behavior. Generosity toward one’s own, compassion for outsiders, cunning with wicked, affec...

नीतिशतकम् - Nitishatakam (110) behavior (249) virtues (49) balance (185) generosity (169) compassion (359) cunning (21) affection (216) diplomacy (79) honesty (38) bravery (52) respect (164) boldness (30) relationships (94) harmony (120) wisdom (1611)

जाड्यं धियो हरति सिञ्चति वाचि सत्यं
मानोन्नतिं दिशति पापमपाकरोति ।
चेतः प्रसादयति दिक्षु तनोति कीर्तिं
सत्सङ्गतिः कथय किं न करोति पुंसाम् ॥ २३॥

The verse extols the greatness of good company (satsaṅga). It removes dullness of intellect, makes speech truthful, elevates honor, destroys sin, brin...

नीतिशतकम् - Nitishatakam (110) good company (4) satsanga (4) intellect (106) truth (300) honor (131) sin removal (8) peace (171) fame (166) virtues (49) wisdom (1611) transformation (252) character (259) association (65) purity (356) spiritual growth (12)

जयन्ति ते सुकृतिनः रससिद्धाः कवीश्वराः ।
नास्ति येषां यशःकाये जरामरणजं भयम् ॥ २४॥

This shloka praises great poets. Those who are accomplished in rasa (aesthetic essence) and are righteous (sukṛtinaḥ) achieve immortality through fame...

नीतिशतकम् - Nitishatakam (110) poets (22) immortality (24) fame (166) rasa (33) sukritinah (1) aesthetics (180) fearlessness (52) deathless (1) old age (29) reputation (56) eternal life (1) cultural memory (2) art (73) literature (31) greatness (146)

सूनुः सच्चरितः सती प्रियतमा स्वामी प्रसादोन्मुखः
स्निग्धं मित्रमवञ्चकः परिजनो निष्क्लेशलेशं मनः ।
आकारो रुचिरः स्थिरश्च विभवो विद्यावदातं मुखं
तुष्टे विष्टपकष्टहारिणि हरौ सम्प्राप्यते देहिना ॥ २५॥

This verse describes the blessings of an ideal human life. A virtuous son, a faithful wife, a gracious master, affectionate friends, loyal servants, a...

नीतिशतकम् - Nitishatakam (110) fortune (115) blessings (71) son (37) wife (44) master (7) friends (23) servants (4) peace (171) beauty (1797) wealth (447) knowledge (279) speech (345) lord hari (2) grace (359) suffering (358) prosperity (136)

प्राणाघातान्निवृत्तिः परधनहरणे संयमः सत्यवाक्यं
काले शक्त्या प्रदानं युवतिजनकथामूकभावः परेषाम् ।
तृष्णास्रोतोविभङ्गो गुरुषु च विनयः सर्वभूतानुकम्पा
सामान्यः सर्वशास्त्रेष्वनुपहतविधिः श्रेयसामेष पन्थाः ॥ २६॥

This verse lays out the universal path of righteousness: refraining from killing, avoiding theft, speaking truth, giving according to one’s ability at...

नीतिशतकम् - Nitishatakam (110) ethics (803) righteousness (134) non-violence (36) truth (300) generosity (169) modesty (103) desire control (2) humility (596) compassion (359) teachers (4) virtues (49) scriptures (30) universal path (2) shreyas (1) dharma (540)

प्रारभ्यते न खलु विघ्नभयेन नीचैः
प्रारभ्य विघ्नविहता विरमन्ति मध्याः ॥
विघ्नैः पुनः पुनरपि प्रतिहन्यमानाः
प्रारब्धमुत्तमगुणा न परित्यजन्ति ॥ २७॥

This verse categorizes human effort. Inferior people never begin tasks, fearing obstacles. Mediocre ones begin but abandon when faced with difficultie...

नीतिशतकम् - Nitishatakam (110) effort (289) perseverance (72) obstacles (34) inferiors (1) mediocres (1) superiors (1) determination (49) persistence (21) fear (252) difficulty (15) greatness (146) resilience (105) success (142) human nature (88) willpower (11)

असन्तो नाभ्यर्थ्याः सुहृदपि न याच्यः कृशधनः
प्रिया न्याय्या वृत्तिर्मलिनमसुभङ्गेऽप्यसुकरम् ।
विपद्युच्चैः स्थेयं पदमनुविधेयं च महतां
सतां केनोद्दिष्टं विषममसिधाराव्रतमिदम् ॥ २८॥

This verse describes the path of the noble. The wicked should not be approached, nor should friends be burdened with requests. The righteous path shou...

नीतिशतकम् - Nitishatakam (110) noble path (4) adversity (67) wicked (15) friendship (209) requests (2) righteousness (134) firmness (8) difficulty (15) razor’s edge (1) virtuous life (1) greatness (146) steadfastness (12) hardship (47) dharma (540) ideals (6)

क्षुत्क्षामोऽपि जराकृशोऽपि शिथिलप्रायोऽपि कष्टां दशाम्
आपन्नोऽपि विपन्नदीधितिरपि प्राणेषु गच्छत्स्वपि ।
मत्तेभेन्द्रविभिन्नकुम्भकवलग्रासैकबद्धस्पृहः
किं जीर्णं तृणमत्ति मानमहतामग्रेसरः केसरिः ॥ २९॥

This verse uses the lion as a metaphor for noble pride. Even if weak from hunger, old age, or nearing death, the lion does not stoop to eating stale g...

नीतिशतकम् - Nitishatakam (110) lion (58) nobility (253) pride (317) dignity (146) hunger (39) old age (29) death (241) elephant (117) greatness (146) adversity (67) perseverance (72) ideals (6) honor (131) strength (359) self-respect (18)

स्वल्पस्नायुवसावशेषमलिनं निर्मांसमप्यस्थिकं
श्वा लब्ध्वा परितोषमेति न तु तत्तस्य क्षुधाशान्तये ।
सिंहो जम्बुकमङ्कमागतमपि त्यक्त्वा निहन्ति द्विपं
सर्वः कृच्छ्रगतोऽपि वाञ्छति जनः सत्वानुरुपं फलम् ॥ ३०॥

This verse contrasts the dog and the lion. A dog feels satisfied with a mere dirty bone, though it does not end his hunger. The lion, however, even if...

नीतिशतकम् - Nitishatakam (110) lion (58) dog (22) nobility (253) satisfaction (26) hunger (39) bone (3) elephant (117) ideals (6) aspirations (1) dignity (146) distress (9) perseverance (72) self-worth (35) human character (1) greatness (146)